(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 011

॥ శ్రీః ॥
6.11. అధ్యాయః 011
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
శాకద్వీపవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-11-0x(3978)(39026)
జంబూఖండస్త్వయా ప్రోక్తో యథావదిహ సంజయ।
విష్కంభమస్య ప్రబ్రూహి పరిమాణం తు తత్త్వతః ॥ 6-11-1(39027)
సముద్రస్య ప్రమాణం చ సంయగచ్ఛిద్రదర్శనం ।
శాకద్వీపం చ మే బ్రూహి కుశద్వీపం చ సంజయ ॥ 6-11-2(39028)
శాల్మలిం చైవ తత్త్వేన క్రౌంచద్వీపం తథైవ చ।
బ్రూహి గావల్గణే సర్వం రాహోః సోమార్కయోస్తథా ॥ 6-11-3(39029)
సంజయ ఉవాచ। 6-11-4x(3979)
రాజన్సుబహవో ద్వీపా యైరిదం సంతతం జగత్।
సప్త ద్వీపాన్ప్రవక్ష్యామి చంద్రాదిత్యౌ గ్రహం తథా ॥ 6-11-4(39030)
అష్టాదశ సహస్రాణి యోజనాని విశాంపతే।
షట్ శతాని చ పూర్ణాని విష్కంభో జంబుపర్వతః ॥ 6-11-5(39031)
లావణస్య సముద్రస్య విష్కంభో ద్విగుణః స్మృతః ।
నానాజనపదాకీర్ణో మణివిద్రుమచిత్రితః ॥ 6-11-6(39032)
నైకధాతువిచిత్రైశ్చ పర్వతైరుపశోభితః।
సిద్ధచారణసంకీర్ణః సాగరః పరిమండలః ॥ 6-11-7(39033)
శాకద్వీపం చ వక్ష్యామి యథావదిహ పార్థివ ।
శృణు మే త్వం యథాన్యాయం బ్రువతః కురునందన ॥ 6-11-8(39034)
జంబూద్వీపపరమాణేన ద్విగుణః స నరాధిప ।
విష్కంభేణ మహారాజ సాగరోఽపి విభాగశః ॥ 6-11-9(39035)
క్షీరోదో భరతశ్రేష్ఠ యేన సంపరివారితాః ।
తత్ర పుణ్యా జనపదాస్తత్ర న ంరియతే జనః।
కుత ఏవ హి దుర్భిక్షం క్షమాతేజోయుతా హి తే ॥ 6-11-10(39036)
శాకద్వీపస్య సంక్షేపో యథావద్భరతర్షభ।
ఉక్త ఏష మహారాజ కిమన్యత్కథయామి తే ॥ 6-11-11(39037)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-11-12x(3980)
శాకద్వీపస్య సంక్షేపో యథావదిహ సంజయ ।
ఉక్తస్త్వయా మహాప్రాజ్ఞ విస్తరం బ్రూహి తత్త్వతః ॥ 6-11-12(39038)
సంజయ ఉవాచ। 6-11-13x(3981)
తథైవ పర్వతా రాజన్సప్తాత్ర మణిభూషితాః।
రత్నాకరాస్తథా నద్యస్తేషాం నామాని మే శృణు ॥ 6-11-13(39039)
అతీవ గుణవత్సర్వం తత్ర పుణ్యం జనాధిప ॥ 6-11-14(39040)
దేవర్షిగంధర్వయుతః ప్రథమో మేరురుచ్యతే।
ప్రాగాయతో మహారాజ మలయో నామ పర్వతః ॥ 6-11-15(39041)
తతో మేఘాః ప్రవర్తంతే ప్రభవంతి చ సర్వశః ।
తతః పరేణ కౌరవ్య జలధారో మహాగిరిః ॥ 6-11-16(39042)
తతో నిత్యుముపాదత్తే వాసవః పరమం జలం।
తతో వర్షం ప్రభవతి వర్షకాలే జనేశ్వర ॥ 6-11-17(39043)
ఉచ్చైర్గిరీ రైవతకో యత్ర నిత్యం ప్రతిష్ఠితా।
రేవతీ దివి నక్షత్రం పితామహకృతో విధిః ॥ 6-11-18(39044)
ఉత్తరేణ తు రాజేంద్ర శ్యామో నామ మహాగిరిః ।
నవమేఘప్రభః ప్రాంశుః శ్రీమానుజ్జ్వలవిగ్రహః ।
యతః శ్యామత్వమాపన్నాః ప్రజా జనపదేశ్వర ॥ 6-11-19(39045)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-11-20x(3982)
సుమహాన్సంశయో మేఽద్య ప్రోక్తోఽయం సంజయ త్వయా।
ప్రజాః కథం సూతపుత్ర సంప్రాప్తాః శ్యామతామిహ ॥ 6-11-20(39046)
సంజయ ఉవాచ। 6-11-21x(3983)
సర్వేష్వేవ మహారాజ ద్వీపేషు కురునందన।
గౌరః కృష్ణశ్చ పతగస్తయోర్వర్ణాంతరే నృప ॥ 6-11-21(39047)
శ్యామో యస్మాత్ప్రవృత్తో వై తస్మాచ్ఛ్యామో గిరిఃస్మృతః 6-11-22(39048)
తతః పరం కౌరవేంద్ర దుర్గశైలో మహోదయః ।
కేసరః కేసరయుతో యతో వాతః ప్రవర్తతే ॥ 6-11-23(39049)
తేషాం యోజనవిష్కంభో ద్విగుణః ప్రవిభాగశః।
వర్షాణి తేషు కౌరవ్య సప్తోక్తాని మనీషిభిః ॥ 6-11-24(39050)
మహామేరుర్మహాకాశో జలదః కుముదోత్తరః ।
జలధారో మహారాజ సుకుమార ఇతి స్మృతః ॥ 6-11-25(39051)
రేవతస్య తు కౌమారః శ్యామస్య మణికాంచనః ।
కేసరస్యాథ మౌదాకీ పరేణ తు మహాపుమాన్ ॥ 6-11-26(39052)
పరివార్య తు కౌరవ్య దైర్ఘ్యం హ్రస్వత్వమేవ చ।
జంబూద్వీపేన సంక్యాతస్తస్య మధ్యే మహాద్రుమః ॥ 6-11-27(39053)
శాకో నామ మహారాజ ప్రజా తస్య సదానుగా।
తత్ర పుణ్యా జనపదాః పూజ్యతే తత్ర శంకరః ॥ 6-11-28(39054)
తత్ర గచ్ఛంతి సిద్ధాశ్చ చారణా దైవతాని చ।
ధార్మికాశ్చ ప్రజా రాజంశ్చత్వారోఽతీవ భారత ॥ 6-11-29(39055)
వర్ణాః స్వకర్మనిరతా న చ స్తేనోఽత్ర దృశ్యతే ।
దీర్ఘాయుషో మహారాజ జరామృత్యువివర్జితాః ॥ 6-11-30(39056)
ప్రజాస్తత్ర వివర్ధంతే వర్షాస్వివ సముద్రగాః।
నద్యః పుణ్యజలాస్తత్ర గంగా చ బహుధా గతా ॥ 6-11-31(39057)
సుకుమారీ కుమారీ చ శీతాశీ వేణికా తథా।
మహానదీ చ కౌరవ్య తథా మణిజలా నదీ ॥ 6-11-32(39058)
చక్షుర్వర్ధనికా చైవ నదీ భరతసత్తమ ।
తత్ర ప్రవృత్తాః పుణ్యోదా నద్యః కురుకులోద్వహ ॥ 6-11-33(39059)
సహస్రాణాం శతాన్యేవ యతో వర్షతి వాసవః ।
న తాసాం నామధేయాని పరిమాణం తథైవ చ ॥ 6-11-34(39060)
శక్యంతే పరిసంఖ్యాతుం పుణ్యాస్తా హి సరిద్వరాః ।
తత్ర పుణ్యా జనపదాశ్చత్వారో లోకసంమతాః ॥ 6-11-35(39061)
మంగాశ్చ మశకాశ్చైవ మానసా మందగాస్తథా ।
మంగా బ్రాహ్మణభూయిష్ఠాః స్వకర్మనిరతా నృప ॥ 6-11-36(39062)
మశకేషు చ రాజన్యా ధార్మికాః సర్వకామదాః ।
మానసాశ్చ మహారాజ వైశ్యధర్మోపజీవినః ॥ 6-11-37(39063)
సర్వకామసమాయుక్తాః శూరా ధర్మార్థనిశ్చితాః ।
శూద్రాస్తు మందగా నిత్యం పురుషా ధర్మశీలినః ॥ 6-11-38(39064)
న తత్ర రాజా రాజేంద్ర న దండో న చ దండికాః।
స్వధర్మేణైవ ధర్మజ్ఞాస్తే రక్షంతి పరస్పరం ॥ 6-11-39(39065)
ఏతావదేవ శక్యం తు తత్ర ద్వీపే ప్రభాషితుం।
ఏతదేవ చ శ్రోతవ్యం శాకద్వీపే మహౌజసి ॥ ॥ 6-11-40(39066)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భూమిపర్వణి ఏకాదశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-11-4 గ్రహం రాహుం ॥
6-11-5 పర్వతాకృతిత్వాజ్జంబుపర్వత ఇత్యుచ్యతే ॥
6-11-6 క్షేత్రఫలతః పంచసహస్రాయామత్వాజ్జంబూద్వీపస్య తదుభయతః పంచపంచభిః సహస్రైః సముద్రస్య విష్కంభో విస్తారః తేన సముద్రస్య ద్వీపస్య పంచదశసహస్రయోజనో వ్యాసః।
ద్విగుణః దశసహస్రయోజనః పరిమండలశ్చేదుభయతః సముద్రవేష్టనేన సహ చత్వారింశత్సహస్రః।
ఏవం తృతీయోఽశీతిసహస్రః।
చతుర్థః షష్టిసహస్రాధికం లక్షం।
పంచమో లక్షత్రయం వింశతిసహస్రాణి ।
షష్ఠో లక్షషంకం చత్వారింశత్సహస్రాణి।
సప్తమో ద్వాదశలక్షాణ్యశీతిసహస్రాణి।
ఏతేషాం సంకలనే పంచవింశతిలక్షాణి పంచత్రింశత్సహస్రాణి యోజనాని సప్తానాం ద్వీపానాం సముద్రాణం విస్తారః॥
6-11-18 రేవతీ జ్యోతిర్మండలరూపేణ దివి విభ్రంయమాణాపి దివ్యేన రూపేణాత్రాపి వర్తతే ఏవ ।
విధిర్మర్యాదా పితామహేన కృతా ॥
6-11-21 పతగవర్ణం వ్యాచష్టే తమోరితి।
మిశ్రోవర్ణః పతగ ఇత్యర్థః ॥
6-11-22 యస్మాత్ శ్యామో గిరిస్తస్మాత్తత్స్థానాం శ్యామో వర్ణః ప్రవృత్త ఇత్యర్థః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.